قوانین مهریه

قانون مطالبه مهریه در سال 1400

قوانین مهریه

همیشه مطالبه مهریه حجم بسیاری  از پرونده های دادگاه ها را تشکیل می دهد.

شرایط قسط بندی مهریه در سال ۱۴۰۰ و درخواست اعسار از پرداخت مهریه ابهامات و سوالات زیادی را ایجاد کرده است .

قسط بندی مهریه بعد از اعتراض زوج به عدم توانایی مالی در پرداخت یک مرتبه مهریه و به دنبال آن ارائه دادخواست اعسار از پرداخت مهریه ایجاد می گردد.

در متنی که در پیش رو دارید قصد داریم  شرایط قسط بندی مهریه و درخواست اعسار از پرداخت مهریه در سال ۱۴۰۰ و نحوه پیگیری پرونده های قضایی را بررسی نماییم  و به چگونگی اعتراض زوجه و نیز زوج را به اعلام رای دادگاه می پردازیم.

قانون جدید مطالبه مهریه، قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی بود که هنگامی  که دادگستری با حجم فزاینده ای از پرونده های مطالبه مهریه و مردان بدهکار مهریه که مجبور به حبس کشیدن شدند مطرح شد و نیاز به چنین قانونی در کشور احساس شد و یکی از اهداف مهم  این قانون حبس زدایی بود.

اما پس از تصویب قانون جدید حمایت خانواده تحول بزرگی در پرداخت و مطالبه مهریه ایجاد شد و این تصور به وجود آمد که اخذ مهریه به میزان بیش از ۱۱۰ سکه تمام بهار آزادی یا معادل آن تقریبا غیر ممکن است که راجبه آن توضیح خواهیم داد.

مطابق ماده ۲۲ قانون حمایت از خانواده مصوب اسفند ۹۱:

"هرگاه مهریه در زمان وقوع عقد تا یکصد و ده سکه تمام بهار آزادی یا معادل آن باشد، وصول آن مشمول مقررات ماده ۲ قانون اجرای محکومیت های مالی است.

چنانچه مهریه بیش از این میزان باشد، در خصوص مازاد فقط ملائت و توانایی مالی زوج ملاک پرداخت است.

رعایت مقررات مربوط به محاسبه مهریه به نرخ روز کماکان الزامی است."

همچنین مطابق ماده ۳ قانون جدید نحوه اجرای محکومیت های مالی:

"اگر استیفای مهریه از طریق مذکور در این قانون ممکن نشود، زوج به تقاضای زوجه تا زمان اجرای حکم یا پذیرفته شدن ادعای اعسار او یا جلب رضایت زوجه حبس می شود."

در حالت کلی اگر حکم به پرداخت مهریه صادر گردد و قطعی شود بعد از صدور اجراییه زوج ظرف مدت یک ماه فرصت دارد که دادخواست اعسار از پرداخت مهریه را به دادگاه تقدیم کند که در صورتی که طی مدت تعیین شده دادخواست اعسار تقدیم دادگاه شود، امکان جلب تا پایان مشخص شدن تکلیف قطعی دادگاه در خصوص اعسار مهریه وجود ندارد اما اگر حکم اعسار شوهر قطعی گردد و وی اقساط مهریه یا پیش پرداخت را نپردازد امکان جلب وی وجود دارد.

اگر زوجه مالی را از همسرش توقیف کرده باشد تا پایان مزایده و مشخص شدن تکلیف مال مرد توقیف برای مازاد مهریه از ۱۱۰ سکه حکم جلب صادر نمی کنند.

پیش از وضع رای وحدت رویه شرایط طوری بود که مردان بدهکار مهریه تا صدور رای قطعی دادگاه می بایست در حبس باشد و بعد از صدور رای می توانستند در مورد اعسار خود در دادگاه اقدام کنند.

اما هم اکنون شرایطی فراهم آمده که مردان مدعی اعسار می توانند طی زمانی که دادگاه به پرونده مهریه رسیدگی می شود، آنان نیز تقاضای اعسارشان مورد بررسی واقع شود بدون آنکه در زندان بیوفتند.

مطابق قانون مذکور اصل بر تمکن مالی مرد بود و در صورت عدم پرداخت مهریه وی اعمال ماده ۲ قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی می شد و در نهایت محکوم به حبس می شد.

اما طبق بند ج اصلاحی آیین نامه اجرایی ماده ۲ اصل براین شده که زوج مدیون در دیون ابتدایی همچون مهریه و نفقه معسر و دارا محسوب نمی شوند و اصل بر اعسار تلقی می شود نه ایسار.

این قانون جدید مطابق با نظر فقها مطرح شده و اظهار می دارد که در دیون ابتدایی حبس مدیون جایز نیست، مگر در صورت مماطل بودن و فرار از دین مرد بدهکار مهریه.

در کل محتوی این قانون جدید در این مطلب خلاصه می شود که در صورت بیشتر بودن مهریه از ۱۱۰ سکه یا معادل آن در مرحله نخست ۱۱۰ سکه این قانون باید پرداخت گردد و مازاد بر آن ضمانت اجرایی کیفری ندارد.

اعسار از پرداخت مهریه
پس از دادخواست مطالبه مهریه، دادگاه حکم به نفع زوجه صادر و زوج را مکلف به پرداخت مهریه می کند؛ پس از آن زوج می تواند دادخواست اعسار از پرداخت مهریه را به دلیل عدم توانایی در پرداخت مهریه به دادگاه ارائه نماید.

مدعی اعسار مطابق ماده ۸ قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی باید لیست کلیه اموال خود را ضمیه دادخواست برای ارائه به دادگاه کند.

این اموال شامل میزان وجوه نقد زوج نزد بانک ها یا موسسات مالی اعتباری، مشخصات دقیق حسابها و اموال منقول و غیرمنقول، کلیه مطالباتی که از اشخاص ثالث دارد و فهرست نقل و انتقالاتی که از زمان یک سال قبل از طرح دعوای اعسار داشته می شود.

همچنین شهادت نامه کتبی حداقل ۲ شاهد که نسبت به وضعیت معیشت فرد اطلاع کافی داشته باشد باید ضمیمه دادخواست اعسار از پرداخت مهریه شود.

شاهدین باید علاوه بر هویت، شغل، میزان درآمد، نحوه امرار معاش به این امر تصریح کنند که به مدیون و وضعیت معیشت وی اطلاع کافی دارند.

پس از ثبت دادخواست اعسار دادگاه مکلف است با استعلام از مراجع ذی ربط و به هر نحو دیگر که ممکن باشد، نسبت به بررسی وضعیت مالی زوج جهت روشن شدن تکلیف اعسار او اقدام کند.

مدارک لازم برای دادخواست اعسار از پرداخت مهریه
ارائه مدارک شناسایی
عقدنامه
معرفی ۲ شاهد عاقل و بالغ
ارائه لیست اموال
دادنامه محکومیت مهریه
مراحل دادخواست اعسار از پرداخت مهریه
امکان ارائه دادخواست اعسار از پرداخت مهریه از زمان ابلاغ اجرائیه تا یک ماه از زمان ابلاغ اجراییه می باشد، اما اگر در فرصت یک ماهه دادخواست اعسار تقدیم دادگاه نشود، زوجه می تواند از دادگاه تقاضای جلب زوج را کند.

زوج برای ثبت دادخواست اعسار از پرداخت مهریه باید همراه با مدارک موردنیاز به دفاتر خدمات الکترونیک قضائی مراجعه نماید؛ پس از ثبت دادخواست اعسار، دادگاه ظرف ۲ روز از تاریخ وصول دادخواست پرونده را به نظر قاضی می رساند.

چنانچه قاضی شهادت شهود را ضروری بداند، زوج را احضار می نماید که به همراه شهود خود در دادگاه حاضر شود یا ممکن است دادگاه نیازی به حضور شاهدین در دادگاه نبیند که این مورد بستگی به نظر قاضی دارد.

در صورتی که دادگاه تشخیص دهد که مدعی اعسار توانایی پرداخت یک باره تمام مهریه را ندارد، با توجه به وضعیت معیشتی مدعی اعسار پرداخت دین را برای او تقسیط می کند.

شرایط قسط بندی مهریه
در شرایط قسط بندی مهریه در سال ۱۴۰۰ و درخواست اعسار از پرداخت مهریه در موضوع مرتبط با دریافت مهریه و نحوه تقسیط آن قانون خاصی برای میزان اقساطی که زوج باید بپردازد مشخص نشده است.

تعیین میزان پیش پرداخت مهریه در اختیار قاضی رسیدگی کننده پرونده است که با توجه به شرایط درآمدی و توانایی مالی زوج و دفاعیات زوجه تعیین می گردد؛ بنابراین میزان پیش پرداخت اقساط مهریه برای همه افراد یکسان نبوده و در هر پرونده ای بسته به موارد و شرایط آن تعیین و صادر می گردد.

پس از تایید درخواست زوج، مهریه توسط دادگاه قسط بندی شده و در زمان های تعیین شده زوج متعهد به پرداخت آن به زوجه می شود.

همچنین اگر مرد از بابت مهریه چه از دادگاه و چه از طریق اجرای ثبت، ممنوع الخروج شده باشد، پس از اثبات اعسار می تواند دستور ممنوع الخروجی را رفع کند.

قسط بندی مهریه برای کارمندان دولت
چنانچه زوج کارمند باشد، زوجه می تواند برای گرفتن مهریه خود اقدام به کسر از حقوق وی کند؛ معمولا یک چهارم حقوق دریافتی یک کارمند صرف پرداخت مهریه می شود.

ماده ۹۶ قانون اجرای احکام اظهار می دارد: از حقوق و مزایای کارکنان سازمان ها و موسسات دولتی یا وابسته به دولت و شرکت های دولتی و شهرداری ها و بانک ها و شرکت ها و نظایر آنها در صورتی که دارای زن و فرزند باشند ربع و الا ثلث توقیف می شود.

بنابراین طبق ماده ۹۶ فقط حقوق و مزایا کارکنان دولت قابل توقیف می باشد و سایر دریافتی های آنان مثل عائله مندی و اضافه کاری و ماموریت قابل توقیف نیست.

پرداخت پیش قسط مهریه
نحوه محاسبه اقساط مهریه علاوه بر درآمد ماهیانه، بستگی به میزان مهریه و دیگر اموال زوج دارد، اما تعیین کننده نهایی قاضی است که معمولا با توجه به افزایش قیمت سکه، هر چند ماه یک سکه همراه با پیش پرداخت سه تا ۱۰ سکه مشخص می کند.

بنابراین میزان پرداخت پیش قسط مهریه برای همه افراد یکسان نیست و در هر پرونده و هر شعبه ای، قاضی دادگاه خانواده به صورت موردی تصمیم گیری می کند.

درخواست قسط بندی مجدد مهریه
درخواست تقسیط مجدد مهریه بستگی به قدرت اثبات اعسار شما دارد.

اگر با دلایل کافی بتوانید ثابت کنید که درآمدی ندارید دادگاه به میزان مناسبی آن را تقسیط خواهد کرد.

در نهایت چنانچه رای دادگاه را قبول نداشتید می توانید اعتراض کرده و همچنین تقاضای تعدیل اقساط مهریه را از دادگاه بخواهید.

اعتراض زن به قسط بندی مهریه
پس از ارائه درخواست تقسیط مهریه توسط زوج، اگر زن به رای صادر شده معترض باشد، می تواند به رای صادره اعتراض نموده و لیست اموال زوج را برای ممانعت از تقسیط مهریه ارائه نماید، مثلا اگر مهریه خود (برای مثال ۱۱۰ سکه) را به اجرا گذاشتید و در دادگاه حکم قطعی ۲ عدد سکه به عنوان پیش پرداخت و هر۶ ماه یک سکه تعیین گردید.

شما می توانید به رای صادر شده دادگاه اعتراض کنید و به کمک وکیل تان استشهادیه تنظیم شده را در قالب یک لایحه دفاعیه به دادگاه تجدیدنظر ارائه دهید.

همچنین اگر زوج وضعیت مالی بهتری پیدا کرد، باید دوباره دادخواست ازدیاد اقساط را مطرح نمایید.

دادگاه تجدیدنظر مهریه
اگر زوج در جلسات دادگاه اعتراض به رای دادگاه تجدید نظر مهریه حضور نداشته باشد، در صورت نیاوردن دلایل محکم مبنی بر غایب بودن او دادگاه می تواند حکم جلب زوج را مطابق با نظر زوجه صادر نماید.

از آنجا که در اعتراض به رای دادگاه تجدید نظر مهریه، حق شاکی بوده و جنبه مادی دارد، دادگاه می تواند رای خود را به صورت غیابی صادر کند.

مجازات عدم پرداخت اقساط مهریه
برخی مردان تصور میکنند بعد از پرداخت چند قسط مهریه میتوانند دیگر آن را نپردازند اما باید به این مساله توجه کرد که در صورت عدم پرداخت، مهریه از حالت اقساط به حالت «حال» درمی آید.

وقتی که مهریه به حالت «حال» تبدیل می شود، با منتفی شدن حالت «اقساط» مرد مجبور خواهد شد تا تمامی آن را به شکل نقد بپردازد و دیگر امکان قسطی شدن آن وجود ندارد.

بنابراین در شرایط قسط بندی مهریه در سال ۱۴۰۰، با آغاز پرداخت مهریه دیگر زن و مرد کاری با دادگاه صادرکننده حکم ندارند و تنها محل مراجعه آنها شعبه اجرای احکام است.

درحال حاضر بیشتر شعبات دادگاه خانواده اصفهان ، اگر تا سه بار اخطاریه ارسال شود و زوج نسبت به اجرای حکم بی توجه باشد، دادگاه به درخواست زوجه می تواند حکم جلب زوج را صادر کند.

طبق رویه جدید در خصوص مطالبه مهریه (آخرین دستورالعمل برای گرفتن مهریه)، متقاضیان وصول مهریه ابتدا باید به اداره اجرائیات ثبت اسناد مراجعه کنند، زیرا: براساس بند ب ماده ۱۱۳ قانون برنامه ششم توسعه، افرادی که سند رسمی لازم الاجرا از قبیل سند رهن، اجاره رسمی، عقد نکاح دارند، برای اجرای مفاد سند خود، اول باید به ادارات ثبت مراجعه کنند و نمی توانند ابتدا از طریق دادگاه اقدام نمایند.

البته شایان ذکر است که تا قبل از اجرای قانون برنامه ششم توسعه اگر خانمی متقاضی مطالبه مهریه بود، می توانست به دادگاه مراجعه کند اما در شرایط کنونی برای وصول مهریه که در سند رسمی لازم الاجرای ازدواج آمده است، باید به اداره ثبت اسناد مراجعه کنند.

البته شایان توجه است که درسایر موارد مربوط به سند ازدواج از قبیل مطالبه نفقه، اختلافات مربوط به محل سکونت زوجین یا اختلافات مربوط به شرایط ضمن عقد، درخواست گواهی عدم امکان سازش، طلاق، فسخ نکاح و مانند آن ارتباطی به اداره ثبت ندارد و ادارات ثبت اسناد حق مداخله در این موارد را ندارند و مدعی باید به دادگاه مراجعه کند.

علیهذا در مورد مطالبه مهریه پس از مراجعه زوجه یا وکیلش (وکیل دادگستری برای گرفتن مهریه) به دفتر ثبت ازدواج و اخذ مدارک مربوطه و ارائه این مدارک به اداره اجرائیات ثبت اسناد مراجعه و تشکیل پرونده نماید.

نظرات کاربران پیرامون این مطلب

انصراف از پاسخ به کاربر